مخابرات برنده بازار پیامک

سونیتا سراب‌پور- دنیای اقتصاد

این روزها كمتر كسی را می‌توان یافت كه گوشی در دست، مشغول فشار دادن دكمه‌های آن برای ارسال SMS یا همان پیامك به دیگران نباشد.

شركت‌های خصوصی از سود پیام كوتاه بی نصیب‌اند

به نوعی این وسیله ارتباطی، افراد را كمابیش به خود وابسته كرده است تا جایی كه اگر تا چند سال پیش به دلیل گران بودن قیمت سیم‌كارت تنها افراد خاصی توانایی خرید آن را داشتند؛ اما امروزه به كمك اپراتورهای خصوصی نظیر ایرانسل، تالیا و شكسته شدن قیمت سیم‌كارت تا حدی این امكان فراهم شده است تا تمامی افراد از یك تلفن همراه و امكاناتش بهره ببرند. در بین امكانات تلفن همراه SMS جایگاه ویژه‌ای را در بین كاربران خود به دست آورده است. این امكان به عقیده بسیاری از كاربران به دلیل ارزان بودن سرعت ارسال و حذف مكالمات غیر ضروری در بین افراد فراگیر شده است. هر چند امكان ارسال پیام كوتاه مانند دیگر وسایل ارتباطی با چند سال تاخیر وارد كشور ما شد، اما در همین زمان كوتاه هم این وسیله ارتباطی جای خود را در بین مخاطبان پیدا كرد تا جایی كه رفته رفته این وسیله ارتباطی می‌رود تا به یك وسیله رسانه‌ای موثر تبدیل شود.

تاریخچه SMS

SMS یا سرویس پیام كوتاه (SHORT MESSAGE SERVICE) خدمت ارزش افزوده‌ای است كه روی بستر شبكه ارتباطات (تلفن‌های همراه و ثابت) ارائه می‌شود و به وسیله آن مشتركان قادر خواهند بود به یكدیگر پیام‌های نوشتاری ارسال كنند. سرویس پیام كوتاه ابتدا در سال 1991 در اروپا و در شبكه بی‌سیم به كار گرفته شد. در سال 1998 در كنار سیستم PCS یا تكمیل فن‌آوری‌های CDMAV و TDMA پیام كوتاه در بین مشتركان محبوبیت غیرقابل پیش‌بینی یافت و در جایگاه واقعی خود قرار گرفت. این سیستم با قابلیتPOINT TO POINT (از یك مشترك به مشترك دیگر) وPOINT TOMULTI POINT (از یك مشترك به چند مشترك) و روش ارسال پیام به طور عمومی توانسته است از یك طرف جایگاه با ارزشی را به لحاظ اقتصادی برای اپراتورهای ارائه دهنده خدمات GSM و از طرف دیگر تسهیلات و سرویس‌های ارزش افزوده و كاربردی فراوانی را برای مشتركان فراهم كند.
اما استفاده از خدمات پیام كوتاه در ایران برای نخستین بار در سال 81 مورد بهره‌برداری قرار گرفت.
از این سال به بعد استفاده از پیام كوتاه به تدریج در بین كاربران ایرانی تلفن همراه فراگیر شد.
در سال 85 در حدود 8میلیارد پیام كوتاه در ایران مبادله شد. در این سال روزانه 20میلیون پیام كوتاه توسط كاربران تلفن همراه ردوبدل شد كه این رقم در روزهای خاص و اعیاد مختلف بیشتر می‌شد. در سال 84، مناقصه‌ای برای ارائه خدمات پیام كوتاه به صورت انبوه توسط شركت مخابرات ایران برگزار شد كه طی آن سه شركت رهیاب، آتیه پرداز و گلفا برنده شدند.
مگفا پس از گرفتن مجوز از اوایل دی‌ماه با شماره 3000 و رهیاب كه با تاخیر مجوز خود را دریافت كرده بود با شماره 1000 از اسفند سال 84 ملزم به ارائه سرویس شدند. آتیه‌پرداز نیز با توجه به اینكه از سال 83 لینك IP از مركز پیام كوتاه مخابرات را با شماره 2000 دریافت كرده بود، كار خود را پیش از دورقیب خود آغاز كرد و حتی مشتریان خاص خود مانند بانك را هم پیدا كرد. البته شركت‌های دیگری نیز در آن زمان وجود داشتند كه به روش‌های دیگر و بدون استفاده از لینك مخابرات اقدام به ارائه سرویس‌های ارزش افزوده می‌كردند، از این شركت‌ها می‌توان به پیك آسا، پارس‌آنلاین، پارس SMS، ایران SMS و... اشاره كرد.

سرویس ارزش افزوده چیست؟

سیستم‌هایی در شبكه پیام كوتاه وجود دارند كه با نام ارزش افزوده از آنها یاد می‌شود. به این صورت كه اگر سرویس پیام كوتاه را به عنوان سرویس پایه در نظر بگیریم، خدماتی كه باعث شوند ارزش بیشتری برای پیام كوتاه نسبت به حالت پایه ایجاد شود؛ این خدمات ارزش افزوده محسوب می‌شوند. به طور كلی ارسال و دریافت پیام از طریق وب، دریافت Email از طریق پیام كوتاه، دریافت اطلاعات،‌اخبار و داده‌های مختلف از طریق پیام كوتاه و... از جمله خدمات ارزش افزوده مبتنی بر پیام كوتاه را شامل می‌شوند. در واقع سرویس ارزش افزوده این روزها برای مخابراتی‌ها بسیار جذاب‌‌تر از ارسال پیام كوتاه بین كاربران تلفن‌همراه است؛ چرا كه این سیستم سودآوری هنگفتی را برای مخابراتی‌ها به ارمغان آورده است تا آنجا كه در اعیاد مختلف این سود به اوج خود می‌رسد. طبق بررسی‌ها در سال جدید بیش از 118میلیون و 200هزار پیام كوتاه تبریك بین مشتركان تلفن‌‌همراه دولتی رد و بدل شده است كه این تعداد پیام كوتاه مبلغی معادل 6/1میلیارد تومان برای این شركت سودآوری به همراه داشته است.
علاوه بر این شركت مخابرات از طریق سه شركت رهیاب، آتیه‌پرداز، گلفا و شركت‌های واسطه‌ای نیز كسب درآمد می‌كند. هومن تندهوش، مدیر بازاریابی و فروش شركت گلفا در مورد نرخ پیام كوتاه این شركت و نحوه تقسیم سهم آن با مخابرات می‌گوید: «مخابرات تعرفه ثابتی دارد؛ یعنی خود مشخص می‌كند كه مثلا از 100 تا 10هزار پیام كوتاه با یك قیمت و از 10هزار تا یك‌میلیون پیام كوتاه نیز یك قیمت دیگر داشته باشد.» وی همچنین در مورد نحوه درآمدزایی این شركت می‌گوید: «شركت گلفا به طور كلی پنج سال است كه در بخش SMS سرمایه‌گذاری كرده است كه دو سال آن را به صورت لینك با ارتباطات سیار قرارداد داشته است. بنابراین در این میان شركت گلفا تاكنون هیچ بهره اقتصادی نبرده است.»
در همین خصوص مازیار گنجه‌ای، مدیرعامل شركت كاریار ارقام یكی دیگر از شركت‌های ارائه‌دهنده خدمات SMS نیز اینگونه اظهارنظر می‌كند: «اگر 5میلیون SMS از طریق این شركت رد و بدل شود و مخابرات نرخ آن را 11تومان در نظر گرفته باشد، از این نرخ تعیین شده تنها 2 الی 3تومان نصیب شركت می‌شود. بنابراین هرچه تعداد SMSهای ارسال بیشتر باشد به نسبت آن سود شركت نیز بیشتر خواهد بود؛اما در مجموع در بحث خدمات ارزش افزوده سود اصلی نصیب مخابرات می‌شود.»
به طور كلی صنعت ارزش افزوده تلفن‌همراه را می‌توان در 3 گروه طبقه‌بندی كرد كه عبارتند از: برنامه‌‌ها یا محتوا، تبلیغات و سرویس‌های بازاریابی. تندهوش، مدیر بازاریابی و فروش شركت گلفا، در مورد خدمات ارزش افزوده این شركت می‌گوید: «این شركت خدمات زیادی را در این زمینه ارائه كرده است كه از بارزترین آن می‌توان به ارسال SMSهای صدا و سیما اشاره كرد كه بیشتر در زمینه مسابقات استفاده می‌شود. در این روش می‌توان حجم انبوهی از پیام را در مدت زمانی كوتاهی دریافت و گزارش‌های لازم را ارائه داد.» به گفته تندهوش ارائه اطلاعات مربوط به خلافی ماشین و دریافت اطلاعات از آخرین وضعیت كارت سوخت نیز از طریق شركت گلفا انجام می‌شود.
در این روش افراد باید كد VIN كه روی تمامی كارت‌های ماشین به صورت عمودی وجود دارد را به شماره 30005151 و 30005150 ارسال كنند تا از این طریق بتوانند از آخرین وضعیت خلافی و كارت سوخت ماشین خود باخبر شوند. وی همچنین در مورد نحوه ارائه خدمات و سرویس به شركت‌ها و سازمان‌ها می‌گوید: «در این خصوص وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها درخواست‌های خود را به شركت ارائه داده است و ما هم آن سرویس‌ها را براساس نیاز در اختیار آنها می‌گذاریم. این متقاضیان با استفاده از نرم‌افزارهای ما یا نرم‌افزارهایی كه خودشان در اختیار دارند می‌توانند از این خدمات استفاده كنند.»
درخصوص نحوه استفاده از نرم‌افزارهای ارزش افزوده مدیر بازاریابی شركت گلفا چنین اظهارنظر می‌كند: «این نرم‌افزارها از دو طریق قابل استفاده هستند: یكی اینترنت و دیگری شبكه مبتنی بر TCP/IP؛ یعنی متقاضیان این نرم‌افزارها هم از طریق اینترنت و هم از طریق شبكه‌های اختصاصی می‌توانند از امكانات ما استفاده كنند.» وی در ادامه در مورد قیمت نرم‌افزارها می‌گوید: «این نرم‌افزارها كاملا تولیدات داخلی بوده و قیمت آنها بسته به نوع آن از 300هزار تا 200میلیون تومان متفاوت است.»
مدیرعامل شركت كاریار ارقام نیز در خصوص قیمت و نوع خدمات به شركت‌ها اینگونه اظهارنظر می‌كند: «بسته به نوع فعالیت سازمان‌ها از خدمات شركت استفاده می‌شود كه این خدمات در حال حاضر به شركت‌هایی نظیر پتروشیمی، آتش‌نشانی، شركت‌های صنعتی و... ارائه می‌شود كه این شركت‌ها خدمات را باید به طور مستقیم از شركت‌ خریداری كنند.
قیمت این نرم‌افزارها نیز از حدود 100هزار تا 25میلیون تومان بنا به نوع كاركرد متغیر است.» اعتیاد به استفاده از SMS خاص كشور ما نیست؛ چرا كه در تمامی دنیا به نوعی این وسیله ارتباطی از درجه محبوبیت بالایی برخوردار است. در خصوص رویكرد مردم و شركت‌ها به SMS مازیار گنجه‌ای می‌گوید: «به دلیل اینكه ارسال SMS بسیار كم‌هزینه‌تر از دیگر وسایل ارتباطی است؛ در نتیجه شركت‌ها و سازمان‌های اداری با استفاده از خدمات ارزش افزوده SMS می‌توانند هزینه‌ها را تا حد زیادی كاهش دهند؛ به طور مثال بسیاری از شركت‌ها، بانك‌ها و سازمان‌های دولتی و غیردولتی و... از همین طریق، شماره SMS را انتخاب كرده‌اند تا از این راه بتوانند خدمات خود را ارائه كنند. این كار هم باعث كاهش هزینه و هم در بازدهی نیروی پرسنلی موثر خواهد بود تا جایی كه امروز اكثر شركت‌های انگلیسی برای كم كردن هزینه‌های خود به SMS روی آورده‌اند.»
علاقه‌مندی مردم به SMS به حدی افزایش یافته است كه اكثر مردم به این وسیله ارتباطی به چشم یك وسیله سرگرم‌كننده نگاه می‌كنند. وسیله‌ای كه اگر برای آنها سرگرمی، كاهش هزینه‌ها و انجام سریع كارهایشان را به همراه داشته باشد، حداقل برای مخابرات سود هنگفتی به ارمغان آورده است، تا آنجا كه این وزارتخانه بعد از وزارتخانه نفت به عنوان پردرآمدترین وزارتخانه به حساب می‌آید.