پیشرفت فناوری اطلاعات و ارتباطات در كنار مزایایی كه برای كاربران به همراه دارد از طرف دیگر نیز پارهای از مشكلات را برای كاربران خود به وجود میآورد.
از میان دستگاههای دیجیتالی پرطرفدار میتوان به تلفنهمراه اشاره كرد. حتما شما هم یكی از كاربران تلفن همراه هستید كه حتی یك لحظه هم نمیتوانید از این دستگاه دور بمانید.
اما اگر كمی با مضرات آن آشنا شوید، شاید در استفاده مدام از این دستگاه تجدیدنظر كنید. به علت گسترش استفاده از این دستگاه در میان عموم مردم صبحتهای زیادی پیرامون امواج زیانبار تلفنهمراه در جامعه مطرح شده است كه عدهای اثر امواج زیانبار آن را بر بدن انسان تایید و عدهای دیگر آن را رد میكنند.
به اعتقاد بسیاری از كارشناسان با توجه به زیانهای احتمالی امواج پخش شده از تلفنهمراه روی سلامتی انسان شناخت علمی این آسیبها و مقابله با آن یك امر ضروری و حیاتی است.
از كجا شروع شد
سال 1984 سال پیدایش تلفنهمراه در جهان بود كه طی دو دهه اخیر استفاده از آن به سرعت رواج داشته است. بر اساس آمارهای به دست آمده در سال 1991میلادی تعداد خطوط تلفنهمراه در دنیا 546میلیون خط بوده كه در پایان سال 2006 به رقم یكمیلیارد و 270میلیون خط رسیده است. گفته میشود كه تا پایان سال 2010 این رقم از مرز 4میلیارد نیز خواهد گذشت.
استفاده از تلفنهمراه و حتی قرار گرفتن در معرض امواج آنتنهای تقویتكننده میتواند اثرات مخربی روی سلامت انسان داشته باشد.
اما مضرات تلفنهمراه از زمانی مطرح شد كه فردی در فلوریدای آمریكا در سال 1993 گرفتار تومور مغزی شده و از همسرش كه دارای تلفنهمراه بود شكایت كرد. با افزایش استفاده از تلفنهمراه در میان مردم، از نوامبر سال 2002 گروهی از شركتها شروع به تحقیق و بررسی روی اثرات امواج رادیویی، تا 10برابر قویتر از امواج رادیویی تلفنهمراه روی سلولها و ژنها كردند. براساس گزارشهای رسیده از این گروه، امواج رادیویی تلفنهمراه هیچ اثر منفی روی سلولها، ژنها، DNA و ... بدن انسان ندارد. همچنین سازمان بهداشتجهانی (WHO) نیز با این گفته كه امواج رادیویی تلفنهمراه اثر مخربی بر سلامت انسان ندارد، موافقت كرده است. اما از آنجا كه هنوز ادعاهایی بر خطر این امواج وجود دارد، این سازمان تحقیقات بیشتری را برای اطمینان به محققان پیشنهاد میكند.
در همین زمینه كسانی كه با زیانهای تلفنهمراه موافق هستند، بر این باورند كه باكتری و میكروبهای موجود روی تلفنهمراه از سنگ دستشویی هم بیشتر است و در حقیقت باكتری موجود روی گوشی تلفنهمراه از هر شی آلوده دیگری در این رده بیشتر است. نكته جالبتر اینكه به علت افزایش دمای تلفنهای همراه، در حین استفاده این گوشیها تبدیل به محیطهای مناسبی برای كشت و رشد باكتریهای خطرناك میشوند. چون باكتریها برای رشد به محلی گرم و تاریك نیازمندند و تمامی این امكانات را گوشی كه در جیب قرار گرفته است، فراهم میسازد. براساس گفتههای محققان میزان این گونه باكتریها حتی از دستگیره در، صفحه كلید و حتی كف كفش افراد نیز بیشتر است.
اثرات تلفنهمراه بر بدن
به اعتقاد بسیاری از محققان مهمترین اثرات امواج منتشر شده از تلفنهمراه ایجاد سرطان در افراد است به ویژه سرطان مغزی، البته انواع گوناگونی از سرطانها در افرادی كه در برابر پرتو این دستگاه قرار گرفتهاند؛ مثل سرطان حلق، سینه، مری و... نیز گزارش شده است.
افرادی كه به میزان بیشتری از تلفنهمراه استفاده میكنند، دچار سردرد یا دردهایی در ناحیه آرواره، گردن، بازو و شانهها میشوند. در همین زمینه دكتر علی اصغر ایلخانی متخصص گوش و حلق و بینی میگوید: «علاوه بر آنكه گوشی تلفنهمراه نیز مانند دیگر اشیا باكتری دارد، به علت محل نگهداری شرایط مناسبتری را برای ورود و ازدیاد آنها فراهم میسازد و نكته مهم دیگر این است كه این وسیله با گوش و دهان ما، یعنی دو راه قوی ارتباطی بدن، همواره در ارتباط است؛ البته یكی دیگر از اثرات منفی شایع تلفنهمراه كه میتوان به آن اشاره كرد، تورم عصب شنوایی است كه در نتیجه استفاده بیش از حد از این دستگاه در افراد به وجود میآید.»
وی درادامه میافزاید: «بیشتر اثرات تلفنهمراه اثرات جانبی مثل سردرد، خستگی، گوش درد و... است كه تمامی این اثرات روی افراد مختلف متفاوت است. اما در كل اینكه این اثرات موجب بیماریهای صعبالعلاج میشود یا خیر، هنوز در هیچ تحقیقاتی به اثبات نرسیده است».
بسیاری از محققان معتقدند، امواج الكترو مغناطیسی تلفنهمراه باعث سردرد، بالا رفتن فشار خون و به وجود آمدن اینگونه اثرات در بدن انسان نمیشود. اما بعضی افراد در اثر استفاده از تلفنهمراه دچار اینگونه علائم میشوند. به گفته این محققان اینها كسانی هستند كه خودشان انتظار دارند استفاده از تلفنهمراه بتواند این علائم را برایشان ایجاد كند. به عبارتی دیگر میتوان گفت سردرد ناشی از تلفنهمراه تنها یك توهم بیماری است و نه یك بیماری واقعی. گرچه این بیماران واقعا سردرد میگیرند؛ اما سردردشان به خاطر تلفنهمراه نیست و دلایل دیگر مثل شلوغی و آلودگی هوا را نیز میتوان به آن نسبت داد.
آنتنهای BTS
علاوه بر مضرات احتمالی كه استفاده از تلفنهمراه میتواند برای انسان در پی داشته باشد، مساله دیگری كه در این زمینه مطرح است، مربوط به مضرات آنتنهای BTS در سطح شهر است و اینكه آیا تشعشعات ساطع شده از آنتنهای BTS تلفنهمراه واقعا میتواند برای افراد جامعه خطرناك باشد یا خیر.
آنتنهای BTS تلفنهمراه به آنتنهایی گفته میشود كه در اكثر نقاط شهری شاهد نصب آنها بر ساختمانها، تونلها و ... هستیم و به بیان سادهتر باید گفت وظیفه آنتندهی تلفنهای همراه هر منطقه را بر عهده دارند. این آنتنها به دلیل مبادله امواج رادیویی و الكترومغناطیسی باعث تولید آلودگیها و مضراتی برای انسانها میشوند.
به اعتقاد بسیاری از پژوهشگران، تشعشعات حاصل از آنتنهای BTS برای انسان بسیار مضر است و در واقع قرار گرفتن بیش از حد در مقابل این امواج باعث ناباروری و سرطان در افراد میشود.
در همین زمینه رمضانعلی صادقزاده، رییس كمیسیون مخابرات مجلس درباره مضربودن امواج آنتنهای BTS میگوید: آنتنهای BTS به هیچ وجه ضرر و زیانی برای مردم ندارد؛ چرا كه این آنتنها معمولا در بالای ساختمانها و به گونهای نصب میشود كه شدت امواج الكترومغناطیسی ساطع شده از آنها در سطح زمین بسیار پایینتر از حد مجاز باشد و هیچگونه خطری برای افراد به وجود نیاورد».
وی در ادامه میافزاید: «تشعشعات ناشی از امواج آنتنهای BTS نه تنها هیچ گونه ضرری برای سلامتی افراد نداشته بلكه خطرات آن به مراتب كمتر از استفاده دائمی از تلفنهمراه است.»
انعكاس خبرهای مبنی بر مضربودن آنتنهای BTS برای انسان باعث شد تا بسیاری از مردم با نصب این آنتنها در نزدیكی مناطق مسكونی خود مخالفت كنند.
این مخالفتها تا جایی بود كه این خبر در میان محافل قوت گرفت كه شركت مخابرات برای نصب این آنتنها در مناطق مسكونی به مردم پول پرداخت میكرده است.
رمضان علی صادقزاده در این زمینه میگوید: «وقتی در طرحی نشان داده میشود كه در یك ساختمان باید آنتن BTS نصب شود، این كار حتما باید صورت بگیرد. برای نصب این آنتنها در ساختمانهای مورد نظر ما ابتدا از صاحب ساختمان باید اجازه بگیریم كه ممكن است ساختمان مورد نظر مربوط به شهرداری یا نهادهای دولتی باشد كه در این حالت ما با آنها وارد مذاكره میشویم و بعد از توافقات انجام شده به آنها اجارهای پرداخت میكنیم.»
وی در ادامه میگوید: «اما اگر قرار باشد این آنتنها در مناطق مسكونی نصب شود، ابتدا افراد آن منطقه را از مضر نبودن آنتنهای BTS آگاه و بعد از نصب آنتنها به آنها اجارهای پرداخت میكنیم و در مراحلی نیز ساختمان را از آنها خریداری میكنیم.»
امروزه در سایر كشورهایی كه زودتر از ما نسبت به نصب تجهیزات آنتنهای BTS اقدام كردهاند، گزارش مستندی مبنی بر مضر بودن تشعشعات مذكور ارائه نشده است. در كل تاكنون كسی نتوانسته است ثابت كند كه آیا واقعا این تشعشعات برای انسان مشكلزا است یا نه.
گفتنی است تاثیر آنتنهای BTS به قدرت آنها و میزان فاصله فرد با آن بستگی دارد؛ چرا كه اگر فردی به طور دایم در مقابل تشعشعات یك دكل BTS تلفن همراه قرار داشته باشد، حتما این امواج بر او اثرات منفی خواهد داشت.
این كه آیا استفاده از تلفن همراه باعث ایجاد آسیبهای قابل توجهی بر بدن انسان میشود یا نه، هنوز مشخص نشده است و مطالعات در این زمینه همچنان ادامه دارد.
گرچه این مطالعات بیشتر باعث سردرگمی مصرفكنندگان میشود؛ اما با این حال تمامی كاربران تلفن همراه به دلیل وابستگی بیش از حد به این دستگاه حاضر هستند هر گونه خطر احتمالی را بپذیرند و لحظهای از این دستگاه دور نمانند.
بسیاری از پزشكان بر این باورند كه با رعایت كردن نكاتی مانند كم كردن زمان مكالمات با تلفنهمراه، استفاده از لوازم جانبی آن مثل هندزفری و... میتواند تا حدودی باعث جلوگیری از مضرات احتمالی تلفن همراه بر انسان شود.